Nağd pul krediti seçərkən böyük yazılmış faiz və kiçik aylıq ödəniş bütün mənzərəni göstərmir. Əlinizə keçən pul, ödəniş müddəti, komissiya və digər şərtlər qərarı dəyişir. Reklamdan müqaviləyə keçməzdən əvvəl eyni məbləğ və müddət üçün məlumat istəyin. Bu bələdçi ümumi müqayisə üçündür; Olai kredit verən təşkilat deyil və burada yazılan nümunə təsdiq edilmiş bank təklifi sayılmır.
Eyni məbləğ və müddəti müqayisə edin
Bir təklifi 12, digərini 36 ay üzrə qiymətləndirmək aylıq ödənişi aldadıcı göstərə bilər. Hər iki təşkilatdan eyni alınacaq məbləğ və eyni müddət üçün cədvəl istəyin. Uzun müddət aylıq yükü azaldıb ümumi ödənişi artıra bilər. Yalnız “ayda nə qədər?” yox, “sonadək nə qədər?” sualını da verin.
FİFD barədə məlumat istəyin
Faktiki illik faiz dərəcəsi kreditin xərcini müqayisə etmək üçün vacib göstəricidir. Azərbaycan Mərkəzi Bankının standart məlumatlandırma formasında da bu göstərici üçün yer ayrılır. Nominal faizlə kifayətlənməyin. Hansı xərclərin hesablamaya daxil olduğunu və əlavə şərtləri soruşun; müqavilənin digər bəndlərini oxumağı tək göstərici əvəz etmir.
Əlinizə keçən məbləği yoxlayın
5000 AZN kredit rəsmiləşdirilməsi əlinizə mütləq 5000 AZN keçməsi demək deyil. Komissiya tutulursa alınan pul fərqlənə bilər. Sadə nümunə: 100 AZN başlanğıc haqqı məbləğdən tutulduqda 4900 AZN əldə olunur. Bu konkret bank tarifi deyil. Haqqın necə tutulduğunu və geri qaytarılan məbləğə təsirini yazılı yoxlayın.
Sığorta və əlavə xidmətləri ayırın
Sığorta, hesab və əlavə xidmətin məcburi olub-olmadığını soruşun. Razı olmadığınız xidməti avtomatik qəbul etməyin; müqavilədə seçim və ləğv şərtini oxuyun. Ödənişin birdəfəlik və ya dövri olması ümumi xərci dəyişir. İşçinin şifahi izahını sənəddəki bəndlə müqayisə edin, anlaşılmaz termin üçün sadə izah istəyin.
Ödəniş və erkən bağlanma qaydasını oxuyun
Tarix, gecikmə xərci, ödəniş kanalı və erkən bağlanma şərtini əvvəl bilmək lazımdır. Əlavə ödənişin əsas borca necə yönələcəyini soruşun. Kreditin başqa təşkilata köçürülməsində yalnız yeni aylıq məbləği yox, əvvəlki bağlanma və yeni rəsmiləşdirmə xərclərini də hesablayın. Yeni müqavilə əvvəlki riskləri öz-özünə aradan qaldırmır.
Şəxsi büdcə ilə uyğunluğu sınayın
Aylıq ödənişi gəlirin sabit hissəsi ilə müqayisə edin. Bonus və əlavə qazancı zəmanətli saymayın. Gəlir azalsa və gözlənilməz xərc olsa ödənişin necə davam edəcəyini düşünün. Tələsdirən reklam əvəzinə yazılı cədvəl və şərtlərlə qərar verin. Şəxsi məlumat və bank kodlarını yalnız təhlükəsiz, rəsmi kanallarda paylaşın.
Tez-tez verilən suallar
Ən aşağı aylıq ödəniş ən ucuz kreditdir?
Həmişə yox. Uzun müddət və əlavə xərclər ümumi ödənişi artıra bilər.
Tək nominal faiz kifayətdirmi?
Xeyr. FİFD, komissiya, alınan məbləğ və müqavilə şərtlərini də müqayisə edin.
Yoxlama siyahısı
- Məbləğ və müddət eynidir.
- FİFD və haqq məlumdur.
- Əlinizə keçən pul aydındır.
- Ümumi ödəniş və risklər yoxlanıb.
Növbəti addım
Mövcud kredit təkliflərinin şərtlərini müqayisə edin.
Əlaqəli məqalələr
- Kredit ödənişlərini idarə etmək: borc xəritəsi və aylıq plan
- Əlavə gəlir qazanmaq: xidmət, kiçik satış və real xərclər
Mövzu üzrə rəsmi məlumat: Azərbaycan Mərkəzi Bankı: istehlak krediti üzrə standart məlumatlandırma forması.